🚀 Khám Phá Product Vision & Product Strategy thông qua Product Development
Hành trình từ ý tưởng đến sản phẩm thành công: Định hướng bằng Product Vision và chiến lược phát triển rõ ràng.
Khi nói đến việc phát triển một sản phẩm, điều quan trọng không chỉ là “What” – sản phẩm là gì, mà còn phải trả lời được “Why” – tại sao sản phẩm này cần được tạo ra, và “How” – làm thế nào để đạt được điều đó. Đây chính là vai trò của Product Vision và Product Strategy – hai yếu tố nền tảng giúp định hướng và dẫn dắt sự phát triển của sản phẩm.
Trong bài viết này, mình sẽ chia sẻ về các khái niệm Product Vision, Product Strategy và 4 giai đoạn trong Product Development mà bất kỳ startup hoặc team nào cũng phải trải qua khi phát triển sản phẩm.
May mắn mình từng tham gia trong một công ty Startup phát triển các sản phẩm giúp chuyển đổi số cho các doanh nghiệp nên mình cũng sẽ kết hợp những kinh nghiệm của bản thân để chia sẻ trong bài viết này.
Các giai đoạn trong quá trình hình thành sản phẩm
Trước tiên hãy cùng xem qua về 04 giai đoạn trong quá trình phát triển product, khác với bài viết trước mình có chia sẻ về cách tiếp cận trong Product Development gồm Design Thinking, Lean Startup và Agile thì ở bài viết này, mình sẽ tập trung vào các bước hay giai đoạn để phát triển Product, nó sẽ đứng dưới góc nhìn business hơn so với góc nhìn của bài viết trước.
Ở góc nhìn này chúng ta sẽ tập trung vào hai điều đó là Value và Time, một Product được tạo nên một khoảng thời gian nhất định, có thể nhiều hoặc ít tuỳ thuộc giá trị đem lại của Product đó, tuy nhiên để mang lại giá trị cao cho người dùng thì Product cũng phải trải qua rất nhiều giai đoạn, từ ý tưởng cho đến cải tiến liên tục để định hình được Product. Hãy cùng tìm hiểu qua các giai đoạn bên dưới và từ đó chúng ta sẽ hiểu rõ hơn Product Vision và Product Strategy nhé.
🌱 Giai đoạn 1: Drunken Walk – Tìm kiếm và thử nghiệm liên tục
Đây là giai đoạn đầu tiên, nơi mà mọi thứ còn đang trong trạng thái thử nghiệm. Giai đoạn này tập trung vào việc kiểm chứng các giả định:
Vấn đề có thực sự tồn tại không?
Sản phẩm có giải quyết được vấn đề không?
Liệu có khách hàng nào sẵn sàng trả tiền cho sản phẩm không?
“Drunken Walk” nghĩa đen là như một người say rượu đang bước đi loạng choạng, rẽ trái, rẽ phải hoặc thậm chí đi lùi. Việc tìm kiếm Product-Market Fit (PMF) cũng giống như vậy, đòi hỏi sự thử nghiệm liên tục.
Cảm nhận cá nhân khi triển khai một Product từ những ý tưởng sơ khai ban đầu cũng giống như việc bạn đang gỡ rối tai nghe hoặc một sợi dây câu cá bị xoắn chặt. Bạn cần phải kiên nhẫn lần theo từng đoạn, thử nhiều cách khác nhau trước khi tìm ra cách gỡ hoàn toàn.
Quá trình tìm kiếm PMF cũng vậy, ban đầu mọi thứ đều rối rắm và không có giải pháp rõ ràng. Nhưng từng thử nghiệm là một bước để bạn gỡ dần các nút thắt cho đến khi đặt được mục tiêu.
📌 Ví dụ thực tế:
Airbnb ban đầu chỉ là một trang web cho thuê nệm hơi, có tên là Air Bed & Breakfast. Họ tập trung vào việc cho thuê nệm hơi và bán ngũ cốc để kiếm sống. Nhưng sau khi nhận ra tiềm năng lớn từ mô hình cho thuê nhà, họ đã pivot và chuyển sang mô hình hiện tại.
🌟 Giai đoạn 2: Product-Market Fit (PMF) – Điểm mấu chốt cho sự thành công
Đây là giai đoạn quan trọng nhất. Nếu không tìm được PMF, khả năng cao startup hoặc sản phẩm sẽ thất bại.
PMF là gì? Đó là khi bạn có một nhóm khách hàng yêu thích sản phẩm, sử dụng thường xuyên, sẵn sàng trả tiền và giới thiệu cho người khác.
Bạn không cần ép họ mua, mà họ tự tìm đến bạn vì họ nhận thấy sản phẩm mang lại giá trị thực sự.
📌 Dấu hiệu của PMF:
Khách hàng chủ động quay lại sử dụng sản phẩm.
Tốc độ tăng trưởng người dùng và doanh thu tăng nhanh.
Người dùng coi sản phẩm là “must-have”, không phải “nice-to-have”.
📌 Ví dụ:
Facebook khi ra mắt tại Harvard đã nhanh chóng lan rộng nhờ nhu cầu tự nhiên của sinh viên. Hay Slack, ban đầu là công cụ nội bộ cho nhóm phát triển game, sau đó trở thành ứng dụng collaboration tool nổi tiếng toàn cầu.
Giải thích về Retention Curve này, đường màu xanh đại diện cho product đã tìm được PMF tức là nhóm khách hàng trung thành, và họ tiếp tục sử dụng product trong dài hạn, đây là dấu hiệu của một product có PMF.
Còn đường màu đỏ cho thấy retention liên tục giảm và không có dấu hiệu ổn định, nghĩa là khách hàng đã rời bỏ sản phẩm theo thời gian, không có nhóm người trung thành. Đây là dấu hiệu Product chưa đạt được PMF, khả năng cao sẽ thất bại trong thời gian tới. Lý do có thể đến từ việc product không mang lại giá trị hoặc không giải quyết được vấn đề của người dùng.
🚀 Giai đoạn 3: Growth Phase – Tăng trưởng và tối ưu hóa
Khi đã đạt được PMF, đây là lúc product scale-up và mở rộng tập khách hàng. Số lượng người dùng và doanh thu tăng trưởng đáng kể. Giai đoạn này tập trung vào việc:
Tối ưu mô hình kinh doanh để tăng lợi nhuận.
Liên tục cải tiến sản phẩm dựa trên phản hồi từ người dùng.
Trong năm 2023 và 2024 mình đã đồng hành cùng client để phát triển các Application E-commerce trên nền tảng Shopify, việc lắng nghe và liên tục cải tiến sản phẩm là yếu tố quan trọng, thật ra bạn không cần phải suy nghĩ quá nhiều hãy cứ dựa vào feedback từ người dùng, đó là nguồn thông tin hữu ích nhất để bạn cải tiến sản phẩm.
Tuy nhiên, có một lưu ý là nếu phát triển các Product đại trà, có nhiều người dùng nhỏ lẻ thì góc nhìn từ feedback của họ sẽ chủ yếu tập trung vào vấn đề của họ. Bạn nên có cái nhìn thật khách quan và phân tích dựa trên nhiều góc độ, từ đó đưa ra cải tiến phù hợp cho product của bạn và phù hợp với tất cả các khách hàng chứ không chỉ riêng cho một vài người dùng.
Và đây cũng là giai đoạn dễ gặp thách thức:
Scalability Pressure – áp lực mở rộng sản phẩm và hạ tầng.
Xuất hiện đối thủ cạnh tranh và phản ứng từ thị trường.
Mất tập trung vào sản phẩm cốt lõi, đặc biệt khi startup mở rộng quá sớm mà không có chiến lược rõ ràng.
🌍 Giai đoạn 4: Scale-Up & Expansion – Mở rộng và xây dựng thương hiệu dài hạn
Đây là giai đoạn cuối cùng, khi sản phẩm mở rộng sang các thị trường mới hoặc danh mục sản phẩm khác. Lúc này, việc xây dựng thương hiệu mạnh mẽ và phát triển bền vững là điều cốt lõi.
Không còn chỉ tập trung vào growth, bạn cần phải chú trọng đến:
Sustainability – phát triển bền vững, dài hạn.
Global Reach – mở rộng phạm vi toàn cầu và tăng cường ảnh hưởng.
📌 Ví dụ:
Netflix ban đầu chỉ là dịch vụ DVD rental, nhưng khi thị trường DVD sụt giảm, họ pivot sang video streaming. Họ định hướng trở thành global entertainment company với product strategy rõ ràng như:
Streaming Technology
Personalized Content
Original Content như Squid Game và một số những bộ phim độc quyền từ Netflix
Mở rộng phạm vi toàn cầu
🎯 Tóm lại: Product Vision & Product Strategy là gì?
📌 Product Vision – Là tầm nhìn dài hạn (3-10 năm) về sản phẩm mà bạn muốn đạt được. Nó giúp định hướng toàn bộ quá trình phát triển và rất ít thay đổi.
📌 Product Strategy – Là con đường để đạt được Product Vision. Nó bao gồm các hoạt động, milestone cụ thể và cần được điều chỉnh linh hoạt theo sự thay đổi của thị trường.
“Be stubborn on vision, but flexible on the details.” – Jeff Bezos
Tạm dịch là hãy luôn kiên định với tầm nhìn, nhưng linh hoạt trong cách bạn thực hiện. Với sự kết hợp giữa Product Vision rõ ràng và Product Strategy phù hợp, sản phẩm của bạn sẽ có khả năng phát triển bền vững và đạt được thành công. 🚀
Hẹn gặp lại các bạn ở những bài viết tiếp theo trong chuỗi bài viết về Product Management của mình. Lần tới chúng ta sẽ tìm hiểu về Product Roadmap và mình cũng sẽ chia sẻ thêm các template mình hay sử dụng nhé.
Bạn có thể tìm kiếm mình trên LinkedIn hoặc Threads, nếu có bất kỳ câu hỏi nào có thể để lại bình luận hoặc chia sẻ thêm góc nhìn từ bạn nhé. Mình rất mong muốn nhận được những sự góp ý và đóng góp từ mọi người.